Steenhommel op Deutzia hybrida Mont Rose

Als wij aan bijen denken gaat de gedachte snel uit naar de honingbij, dit huisdier dat ons voorziet van honing en onze gewassen bestuift. Maar naast deze bij komen er nog meer dan 350 andere soorten bijen voor in ons land, allen ook in meer of mindere maten belangrijk voor bestuiving. De meeste wilde bijen zijn solitair levende bijen, verdeeld over zandbijen, metselbijen, wespbijen en nog veel meer. Uitzondering op de solitaire levende wilde bijen zijn hommels die op beperkte wijze in kleine volkjes leven. Ondanks dat het met de honingbij in is land, zeker in de regio van Boskoop, een stuk beter gaat dan voorheen gaat het met veel Wilde bijen niet goed. Door onder meer gebrek aan voedselplanten en schuilgelegenheid gaat het niet goed met de Wilde bij in ons land. Vaak zijn wilde bijen ook afhankelijk van specifieke planten en bloemen voor betreffende bijensoort. Het ontbreken van biodiversiteit wordt als belangrijke factor gezien voor problemen met zowel Honing- als Wilde bij.

Weidehommel (vrouwlijk) Deutzia h. Strawberry.Fields

Deze workshop worden we bijgepraat over de rol van de bij in de boomkwekerij. Henk van de Smit (Greenport Boskoop) stelde in zijn inleidend praatje de vraag of de bij nu een vijand of vriend van de boomkwekerij is. Hierop kon hij ook gelijk antwoorden dat de bij een vriend is voor de boomkwekerij. Het wegvallen van bestrijdingsmiddelen om de bij te beschermen kan voor veel kwekers als moeilijk worden ervaren maar door het sparen van de bijen op je kwekerij bevorder je ook de aanwezigheid van natuurlijke vijanden voor bijvoorbeeld het opruimen van bladluizen. Ook groeit bij de consument het besef dat bloeiende planten nodig zijn voor een gezonde bijen populatie. Als producent van deze bloeiende planten juichen wij het dan ook toe dat consument tegels in de tuin vervangt voor planten om zo bijen van voedsel en onderdak te voorzien naast alle andere reden die pleiten voor een groene omgeving. Naast de consument kunnen ook gemeente en andere terreinbeheerders bijvoorbeeld hun maaibeleid aanpassen en aanplanten/zaaien van de bij-vriendelijke gewassen. Steeds meer gemeente zien hier, wellicht ook onderdruk van de publieke opinie, de noodzaak van in vooral omdat zij door grote oppervlakten een significante rol spellen in de biodiversiteit en daarmee het welzijn van de bij.

Wilco Dorrestein (Delphy, Blijmetdebij) ging o.a. in op keuze in gewasbeschermingsmiddelen. Verschillende tuincentra hebben lijstjes met middelen die zij niet op hun planten willen hebben, al dan niet terecht. Het gaat dan voornamelijk om neonicotinoïden. Juist middel keuze en toepassen volgens etiket kan schade aan bijen maar ook natuurlijke vijanden van plaaginsecten voorkomen of beperken. Een selectief middel voorkomt bijvoorbeeld schade aan andere insecten dan het plaaginsect wat bestreden word. Een hulpmiddel bij gewasbeschermingsmiddelen kan de Milieumeetlat van CLM zijn. Handig is ook deze toolkaart “Wijs middelengebruik boomteelt” Zelf gebruiken wij op onze kwekerij geen chemische middelen om bladluis te bestrijden. Soorten die we kweken hebben meestal geen last van bladluis. Terug dringen van chemie in de boomkwekerij begint bij kweken van sterke/gezonde soorten. Mocht aanpak toch nodig zijn gebruiken we biologische middelen.

Op internet is er veel te doen om het zaaien van bloemenmengsels om zo biodiversiteit in het landschap te vergroten en daarmee dus de bijen te helpen. Nadeel van veel van deze mengsels is dat die pas in de zomer gaan bloeien. Ook passen minder gecultiveerde beplanting vaak niet in onze netjes geharkte tuinen en plantsoenen. Met bomen, heesters en bijvoorbeeld bolgewassen kun je het aanbod bloeiende planten jaarrond vergroten. Voor kwekers is het daarom van belang te weten wat onze bloeiende gewassen voor bijen kunnen doen en dit te communiceren met je afnemers.

Wespbij op Diervilla riv. Honeybee

Menno Reemer (EIS) praat ons bij over vooral de verschillende wilde bijensoorten. De noodzaak van bloeiende planten, soms zelfs soort specifiek, en nestgelegenheid in directe omgeving. De meeste wilde bijen leggen geen grote afstanden af om voedsel te zoeken. Nest gelegenheid en bloeiende planten mogen daarom niet te ver uit elkaar leggen. Wilde bijen hebben afhankelijk van de soort ook zo hun eigen nestgelegenheid. De meeste hommels bijvoorbeeld maken hun nest in de grond terwijl metselbijen hun nest maken in hollen takjes of ander hol materiaal of bijvoorbeeld bijenhotel. Wilde bijen hebben een groot aandeel in het bestuiven van onze gewassen zeker als meerdere soorten bijen actief zijn op het zelfde gewas. Tomaten kunnen bijvoorbeeld niet door Honingbijen worden bestoven maar wel door hommels door de frequentie van trilling van hun vleugels waardoor stuifmeel loslaat. Een goede bestuiving is nodig om goede vruchten van fruitbomen te kunnen plukken. Een peer of appel die niet voldoende bestoven is loopt kans op misvorming en houdbaarheid is vaak minder.

Na deze inleiding over de wilde bij was het gezien het weer (tussen de buien door) tijd om bijen in de sortimentstuin Harry van de Laar te gaan zoeken en determineren. Leuk om te zien het verschil in aantrekkelijkheid voor bijen van verschillende bloeiende gewassen. Na ons uitstapje buiten gingen verder in op het onderscheiden van de bijensoorten. Naast bijen was er dan ook nog aandacht voor zweefvliegen. Zweefvlieg doen aan mimicry het nabootsen van in geval van de zweefvlieg van bijen en hommels om zo hun natuurlijke vijanden te misleiden. Zweefvliegen hebben naast bestuiving ook een groot voordeel voor de boomkwekerij. De larve van de zweefvlieg eten namelijk bladluis en spintmijten. Door een goed gewasbeschermingsbeleid kan je dus natuurlijk vijanden van de plaaginsecten (zweefvlieg, sluipwesp, galmug, oorworm, lieveheersbeestjes en soldaatjes) sparen, maar door bloeiende gewassen op de kwekerij kan je ze ook naar de kwekerij lokken.

Al met al een interessante middag met goede gesprekken. Dank aan Elisa Lijster (CLM, Bee Deals) gemeente Alphen aan den Rijn en Stichting Greenport Boskoop voor de organisatie.

Kijk ook eens op: Bestuivers.nl

Sinds 2003 wordt jaarlijks de Studieclub Innovatieprijs (STIP) uitgereikt aan een bedrijf of bedrijven die het afgelopen jaar of komende tijd iets nieuws hebben gepresenteerd en gaan presenteren. Deze innovaties worden meestal aangedragen door collega bedrijven of organisaties binnen de boomkwekerijsector. Deze prijs word uitgereikt door Stichting Belangenbehartiging  Greenport Boskoop.

De genomineerde innovaties 2016 zijn:

Gardini.nl 
Webshop voor de complete tuin als totaalproduct. Een initiatief van boomkwekers en groenvoorzieners, waaronder De Jong Plant, in samenwerking met softwarebedrijf Sera. Gemak en ontzorgen staan voorop bij dit initiatief.

Karl’s tuintje
Overal en onverwachts duikt Karl Grootendorst in Nederland op met de transportfiets vol planten. Hij geeft tips en advies en maakt de omgeving groen. Waar Karl is geweest, is het een groen feest. Niet alleen in dorpen, maar ook in de stad.

Blij met de bij

In het project “Blij met de bij” zijn diverse activiteiten uitgevoerd gericht op kennisverspreiding bij kwekers  en consument om de bewustwording te vergroten, en zodoende bij-vriendelijke maatregelen te stimuleren. Dat de bij voor ons van levensbelang is, is bij velen wel bekend. Niet alleen voor de honing (de meeste bijensoorten leveren ons niet eens honing) maar vooral voor het bestuiven van de vele gewassen, die dienen als voedsel voor mens en dier. Kwekers worden voorgelicht over duurzame, geïntergreerde gewasbescherming om milieu en daarmee ook de bij te beschermen. Aan de consument laat het project zien hoe bewust kwekers omgaan met het behoud van de bij en de noodzaak van de diversiteit aan bloeiende planten in onze leefomgeving. Met dit project wil de boomkwekerijsector laten zien dat we op een verantwoorde wijze omgaan met de bijen en een belangrijke bijdrage leveren aan het behoud van de bij.

In dit project “Blij met de bij” is er ook aangehaakt aan het project Bee Deals. Bee Deals heeft zaadmengsels ter beschikking gesteld voor inzaaien van bijvoorbeeld randen langs percelen. De verschillende gewassen in de zaadmengsels geven een langdurige bloei waardoor bijen hun voedsel in de vorm van nectar en stuifmeel over een lange periode in het jaar kunnen vinden. Ook wij hebben verschillende plekken ingezaaid met deze mengsels. Daarnaast wijzen wij in onze social media en website op het nut van gekweekte, bloeiende planten en de aantrekkelijkheid voor de bijen daarvan in relatie met onze leefomgeving. Zaken die een rol spelen voor onze (sier)tuin rond ons woonhuis, plantsoenen en parken als sierwaarde, gezondheid en onderhoud.

Stem jij ook mee ? De winnaar wordt bekend gemaakt tijdens de Studieclubavond in het Kwekerscafé op dinsdagavond 16 februari. Klik op de rode stip en maak je keuze.

Meer over “blij met de bij”

• Flyer “blij met de bij”
• Blij met de bij op Facebook
• Niet alleen boomkwekers Blij met de Bij
• Koepelproject Plantgezondheid Boomteelt
• Bee Deals

Stemmen en delen van dit bericht stellen wij zeer op prijs, bij voorbaat onze dank.

aanvulling 11-02-2016:  artikel in de Gouwe Koerier 10-02-2016

klik op de foto voor vergroting

Compliment aan Morvenne Goudkade, ze heeft een leuk stukje geschreven van het interview met de drie genomineerde van de STIP 2016 op kantoor bij Helma van der Louw

We worden met z’n allen steeds ‘groener’. Vanuit de overtuiging dat we goed voor de natuur moeten zorgen anders kan de natuur straks niet meer voor ons zorgen, groeit het bewustzijn bij individu, bedrijf en overheid om groene maatregelen te nemen. We hebben groene stroom en gas en rijden in (half)elektrische auto’s. We scheiden ons afval en gebruiken waterbesparende kranen en veel meer. Maatregelen die goed voor het milieu zijn en in veel gevallen ook gunstig voor onze portemonnee.

De bij staat altijd al in een positief daglicht bij de mens als brenger van de zoete honing en bestuiver van onze gewassen. Lijdend voorwerp bij uitleg over seksualiteit aan onze kinderen. En wie kent Maja en haar vriendje Willy niet?

Sinds 1983 ook in Nederland, wordt de bij in haar voortbestaan bedreigd door de verspreiding van de Varroa destructor. Door deze mijt en bijkomende, voor de bij, negatieve factoren als ontbreken van biodiversiteit en gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen hebben we te maken met een massale bijensterfte wereldwijd. In de imkerwereld word verschillend gedachte over de ernst van deze mijt en de daarmee verspreiding van virussen en de manier van bestrijding/voorkomen van bijensterfte. Iedere imker heeft zo zijn eigen denk en werkwijze. De meer traditionele imkers zien hun heil in het bestrijden van de varroamijt met chemicaliën terwijl de biologische imker uitgaat van een natuurlijke afweer door de bijen en gezonde leefomgeving in de nabijheid van het bijenvolk.

foto: Varroa brochure (WUR)

Varroa destructor

Deze mijt drinkt het bloed van de bij waardoor de bij verzwakt. Daarnaast verspreidt de mijt virussen die een nog groter probleem voor de bij zijn. Virussen zijn niet op voorhand dodelijk voor bijen maar bij stress (tekort aan voedsel b.v.) kan een virus uiteindelijk wel de dood voor de bij betekenen. Gevaarlijker voor de bij is het Deformed Wing Virus (DWV). Dit virus veroorzaakt misvormde vleugels en kan verspreid, en versterkt, door de varroamijt snel de dood toebrengen aan een heel bijenvolk.

De aandacht die deze bijensterfte krijgt in de media heeft tot gevolg dat er veel liefhebberij is ontstaan in dit voor ons o zo noodzakelijke insect. Veel van ons voedsel kan bestaan

fragment: More than Honey

door de bestuiving door bijen.  In veel grote wereldsteden is mede dankzij de aandacht voor de bijensterfte het urban beekeeping of stadsimkeren al zeer populair. Ook in ons land groeit het aantal stadsimkers. Ondanks uitlaatgassen en fijnstof lijkt de bij het goed te doen in de steden. Door monocultuur in landbouw hebben landbouwgebieden een groot deel van het jaar de bij niks te bieden. Als er één of misschien enkele gewassen geteeld wordt is er enkel in de korte tijd dat een gewas bloeit voedsel voor de bij te vinden. Steden daarentegen bieden meest een breed pakket aan bloeiende planten in parken en plantsoenen met wisselende bloeitijden, waardoor bijen bijna jaarrond nectar en stuifmeel kunnen vinden. Ook de diversiteit aan inwoners zorgt voor een grote verscheidenheid aan bloeiende planten die men rond hun huizen heeft geplant.

Sinds enige tijd hebben we een leuk contact met Lindy van der Meulen. Zij is biodynamisch imker in Finsterwolde (Groningen), zij heeft daar inheemse zwarte bijen. In haar blog Noordbijbees.com “Dark, very dark and very lovely”  schrijft zij over deze bijzonder bijen en bijvoorbeeld de ontginning en aanleg van een 1ha grote tuin voor o.a. haar bijen. Via Google kwam zij op onze website en werd ook enthousiast over onze introductie van Diervilla Honeybee. In een e-mail aan collega-imkers en ons schrijft ze n.a.v. een artikel op een Engelse imkerwebsite over de moeilijke situatie voor bijen in Londen en het gevaar van “greenwashing”. Deze term was mij niet bekend. Ik vroeg haar wat dat betekende. Hieronder haar antwoord.

Greenwashing is wat er bijvoorbeeld is gebeurd na al het publiciteit rond het verdwijnen van bijen. Iedereen wilde helpen, wat heel goed is, heel veel nieuwe imkers, ook goed, maar er is niet veel meer foerage geplant. De situatie in parken, tuinen, openbaar groen, en bij particulieren is niet veel beter geworden. Mensen blijven hun nette buxus tuintjes met grint en beton liefhebben. Of ze verlangen naar niet al te inspannend ’tuinwerk’ als ze thuis komen van hun andere werk. Ik snap het wel, maar het is een trieste zaak voor bijen en vlinders. Dus wat er dan gebeurt is dat er duizenden, zeg maar miljoenen nieuwe bijen geboren worden en deze worden verdeeld over al die enthousiaste nieuwe imkers. En dan …… heeft niemand voldoende bloemen en bomen om voedsel voor ze te produceren.

Greenwashing is dus een take on brainwashing = hersenspoeling. Mensen denken dan iets geweldig goeds te doen, maar uiteindelijk als er geen masses en masses Diervilla Honeybee overal worden geplant dan wordt het een brok ellende. In London ondervinden ze dit probleem nu al.Het is mogelijk dat de toename van al die “urban beekeepers” een gevolg is van greenwashing. Enthousiaste mensen willen graag bijen helpen en worden ze imker…. Dat is uitstekend… Maar dit MOET hand in hand gaan met nectar en stuifmeel houdende planten.

Als je een kast opent in het voorjaar, ergens in maart als de dag temp. rond de 8°C blijven, doe je een controle. Het kan dan voorkomen dat je ramen vol dode bijen aantreft. Ze hebben dan hun hoofden diep binnen in de cellen, dat hebben ze gedaan om de allerlaatste restje voedsel eruit te kunnen schrapen. Als je dit aantreft dan weet je dat de bijen een hongerdood hebben gestorven. Het is een rot aanzicht….. De winter is een moeilijke tijd voor imkers, je kan de kast niet openmaken, elke storing brengt dodelijke kou in hun veilige omgeving. Het is afwachten en hopen.  De allerbelangrijkste taak van een imker is zorgen voor voldoende dracht in de nabijheid van zijn of haar bijen. Bijen moet je alleen in een nood situatie hoeven bijvoeren met andere voeding dan wat ze zelf hebben gemaakt.

Diervilla rivularis honeybee

Lindy is heel enthousiast over Diervilla Honeybee, dat zijn wij overigens ook, vandaar dat zij deze plant noemt in haar reactie. Er zijn echter vele rijke bloeiende gewassen die voedsel in de vorm van nectar en stuifmeel voor de bij leveren. Over het algemeen kun je stellen dat bloemen met een eenvoudige opbouw meest geschikt zijn voor de bij. De meeldraden en plek waar nectar in de bloem wordt afgescheiden zijn dan goed toegankelijk voor de bij. Daarnaast is de aantrekkingskracht ook verschillend per gewas. Ook de soort bij is bepalend of zij zich aangetrokken voelt tot een bepaalde plant. Er zijn bijensoorten die elke bloem in hun omgeving weten te vinden, maar er zijn ook soorten die maar een paar gewassen aandoen voor voedsel. Een hulpmiddel voor het vinden van drachtplanten is de drachtplantenlijst van Arie Koster: drachtplanten.nl . Hierin staan allerlei gewassen, van eenjarige gewassen tot bomen, in- en uitheems, die aantrekkelijk zijn voor bijen en veel meer achtergrond informatie over planten en bijen.

Bloemenmengsel “Blij met de bij”

Het is mooi dat de populariteit van het imkeren groeit. Het maakt mensen bewust en betrokken bij de leefomstandigheden van de bij en de vele zaken die zich in de natuur afspelen. Nu hoeven we natuurlijk niet allemaal imker te worden. Willen we wat tegen het uitsterven van de bij doen dan is het van groot belang te zorgen voor voedsel in de vorm van bloeiende planten in een diversiteit dat zorgt voor een bloei van vroeg in het voorjaar tot laat in de herfst. We kunnen allemaal hier ons steentje in bijdragen. In de landbouw worden akkerranden ingezaaid met bloemrijke mengsels die zorgen voor langdurige bloei van verschillende soorten planten waardoor nectar en stuifmeel beschikbaar is ook als de teeltgewassen niet bloeien of zelfs van het land zijn. Maar ook in de steden worden, ondanks wellicht weinig ruimte voor planten, allerlei creatieve manieren gevonden om planten een plek te geven. Denk aan verticaal begroeiing langs muren en het aanleggen van dakterrassen. Maar ook vervangen van een paar tegels uit terras of trottoir om plek te geven aan planten. Naast de noodzaak van beplanting voor de bij is een groene leefomgeving ook voor de mens en dier van groot belang. Planten zorgen voor zuurstof en afvangen van fijnstof uit de lucht. Planten en bomen geven verkoeling op warme dagen en temperen de kou bij vorst. Regenwater word beter geabsorbeerd. Vogels vinden er hun voedsel en nestgelegenheid. Over het algemeen is de mens vitaler in een groene omgeving en zijn we minder gestrest.

De sierheesters in ons assortiment hebben allemaal een bepaalde mate van aantrekkelijkheid voor bijen. Wij helpen u graag aan een bij-vriendelijke beplanting. Ook voor grotere vak-beplanting als plantsoenen of rond bedrijfsgebouwen waar onderhoud ook een belangrijke rol speelt adviseren wij u graag in een bij-vriendelijke en onderhoudsarme beplanting en kunnen u wellicht een passende aanbieding doen.

Meer over dit onderwerp:

• Celebrity beekeepers told to buzz off
• to bee or not to bee
• Welcome to Urban Bees
• How the trendy hobby of keeping bees in cities could actually be BAD for them: City hives run the risk insect starvation
• De kracht van groen!
• Red de bij, word zelf stadsimker

De bodem en haar bodemleven is voor ons als vollegrond kwekers van groot belang, wij zijn er afhankelijk van. Door verkeerd of onzorgvuldig gebruik te maken van de bodem kunnen we haar uitputten. Heel het bodemleven hangt aan elkaar van organismen, van eten en gegeten worden. Gevoelige organismen sterven af, waar andere organismen weer van afhankelijk zijn, bijvoorbeeld omdat het hun als voedsel dient. Door kunstmest en gebruik van bestrijdingsmiddelen raakt het bodemleven uit balans en wordt het aangetast. Verschillende organismen leven in verschillende lagen in de grond. In de bovenste laag is bijvoorbeeld meer zuurstof beschikbaar dan in dieper gelegen lagen. Organismen die veel zuurstof nodig hebben zullen niet kunnen gedijen in een minder zuurstofrijke laag. Door kerende grondbewerking toe te passen komen dus organismen op plekken in de grond waar ze niet horen met als gevolg dat ze afsterven. Ook meststoffen die ontstaan uit vertering van organisch materiaal kunnen door kerende grondbewerking op plekken komen waar ze niet als voeding van de plant dienen. Door organisch materiaal uit dieper gelegen grondlagen omhoog te spitten komt het in een meer zuurstofrijke omgeving, waardoor ook vertering van organisch materiaal sneller gaat dan je zou willen. Het eerste gevolg kan zijn dat het gewas mooi groeit door (extra) vrijkomende meststoffen, maar op termijn wordt het organisch materiaal in de grond versneld afgebroken, met als gevolg inklinken van de grond en extra uitstoot van CO₂.

Niet elke grond is hetzelfde. Hoe om te gaan met de grond is dus logischerwijze afhankelijk van de samenstelling van de grond. De snelheid waarin grond zich kan herstellen, na bijvoorbeeld een (kerende) grondbewerking, is ook afhankelijk van de samenstelling van de grond. Met name de hoeveelheid aanwezige organische stof is bepalend of het bodemleven voldoende voeding heeft en kan zorgen dat de bodem weer kan herstellen. De (Boskoopse) veengrond, waar wij op mogen kweken, heeft een percentage organische stof van gem. 25%. De gehele teeltlaag bestaat uit veengrond. De mogelijkheid tot herstel is dan vaak geen probleem. Toch kan op langere termijn de grond uitgeput raken. Navraag bij collega-kwekers en loonwerkers gaf geen helder antwoord op de vraag of een niet-kerende grondbewerking wel of niet zinvol is op onze grond. Maar ook of dit werkbaar is en hoe het zit met de onkruid druk zijn voor ons vragen die van belang zijn. Als proef willen we kijken of een niet-kerende grondbewerking (NKG) voor ons zinvol kan zijn. We gebruiken een recht woelmes, aangetrokken door een lier, zodat we ook niet met een trekker het land op hoeven. De draagkracht van onze veengrond is gering, dus proberen we zo min mogelijk met machines op het land te komen.

Wij zijn benieuwd naar het resultaat van de voor ons nieuwe manier van grond bewerken. Heeft u ervaring met niet-kerende grondbewerking? Wij zijn benieuwd naar uw resultaat. U kunt uw ervaring delen via een berichtje hieronder.

Afgelopen seizoen hebben wij voor het eerst Eifelgold in de volle grond toegepast. Eerder hadden we al wat getest met doormengen van Eifelgold door het stekmedium bij de vermeerdering. Afgelopen seizoen hebben we een geweldige groei gehad, maar de vraag is altijd waar komt die mooie groei vandaan? Allerlei factoren zoals mestgift, steenmeel, groenbemesters en bijvoorbeeld klimaat bepalen uiteindelijk de groei van de planten. Eifelgold is afgelopen seizoen in heel de kwekerij ingezet waardoor we niet een verschil hebben kunnen constateren tussen behandeld en onbehandeld. Advies van Claudia Külling van Servaplant en het gegeven dat Lava, waar Eifelgold van gemalen wordt, zeer vruchtbaar is gaf ons het vertrouwen om dit gesteentemeel in geheel de kwekerij toe te passen. Ook de aanwezigheid van veel sporenelementen in Eifelgold passen voor ons in een duurzaam bodembeheer.

Veel positieve effecten worden op internet toegeschreven aan steenmeel. Naast Eifelgold zijn er meer gesteentemelen op de markt. Wat zijn de verschillen en hoe werkt het precies. Nieuwsgierigheid naar de werking van gesteentemeel heeft me ertoe gebracht me aan te melden voor het Symposium “Rol van steenmeel bij bodemverbetering in de boomkwekerij” van DLV plant op 12-02-2015 bij Alterra in Wageningen. In het praktijknetwerk ‘Rol van steenmeel bij bodembetering in de boomkwekerij’, wordt nu ruim een jaar het effect van toepassing van diverse soorten steenmelen onderzocht. Met 15 kwekers, 7 experts en diverse toeleveranciers wordt in dit praktijknetwerk gekeken naar bodemverbetering. Na de inleiding van Esther Hessel van DLV plant gaven een viertal sprekers hun visie op het onderwerp bodemverbetering en met name het toepassen van steenmeel en/of gaven toelichting op de resultaten uit het praktijknetwerk.

Gerard Korthals, Centrum voor Bodemecologie, ging in op het functioneren van het bodemweb. Korthals is specialist in nematoden (bodemaaltjes) en besprak aan de hand van gedane veldproeven verschillende methoden om plant parasitaire aaltjes (Pratylenchidae en Trichodoridae) en bodemschimmels (Verticillium dahliae) tegen te gaan. Opvallend was dat met het braak laten leggen van land aaltjes bestreden worden, maar het uiteindelijk net als bij inzaaien van gras/klaver afgeraden wordt. Claudia Külling gaf echter aan daarbij ook te kijken naar de verhouding goede en slechte aaltjes, waardoor gras/klaver misschien toch niet zo slecht is, vanwege de levering van veel organisch stof. Gezien de voor ons bedrijf minder lastige problematiek, rondom aaltjes, ga ik hier nu niet verder op in.

Gino Smeulders, De biogeoloog, noemde dat de groei van wereldbevolking en daarmee de vraag naar voedsel de opkomst van kunstmest heeft gestimuleerd. Kunstmest geeft een snel resultaat in de groei van gewassen. De uitvinder van het kunstmest procedé, Justus von Liebig (19^e eeuw) wijst echter later zelf al op de gevaren van aanhoudend gebruik van kunstmest. De natuur zorgt door verwering van bodemmineralen uit vulkaan en gebergte die door rivieren getransporteerd en afgezet worden voor vruchtbare bodems. Deze bodems zijn vruchtbaar doordat spoorelementen uit aangevoerd materiaal vrijkomen. Het gebruik van kunstmest versnelt de verwering van mineralen in de bodem, waardoor bodem haar vruchtbaarheid verliest. Steenmeelbemesting kan een tekort aan spoorelementen compenseren en structuur verbeteren. Steenmeel is in drie groepen te verdelen: vulkanisch, zeoliet en klei. Door bodemanalyse op mineraal niveau kan bepaald worden welk soort steenmeel of combinatie daarvan het best gebruikt kan worden.

Rene Rietra, Alterra, doet onderzoek naar toepassen van steenmeel. Volgens hem is nog veel onduidelijk wat het effect van de verschillende steenmelen is. Er wordt veel uitgegaan van aannames bij toepassing van steenmeel, zonder dat er goed onderzocht is. In de praktijk blijkt steenmeel echter wel te werken. Steenmeel kan een goed alternatief zijn voor kalk, waarbij steenmeel vooral op de lange termijn effect geeft of blijft geven. Naast kalk kan ook kalium uit sommige steenmelen aangevoerd worden.

Hans Smeets, DLV plant, heeft binnen zijn werk als teeltbegeleider enige jaren ervaring met steenmeel en dan met name Eifelgold. Smeets gaf uitleg over het “Praktijknetwerk Steenmeel”. Doelstellingen van het project zijn:

• Kan steenmeel een rol spelen bij bodemverbetering?
• Verbetering bodemvruchtbaarheid
• Vervanger voor kalk
• Plantweerbaarheid
• Lager gebruik van bestrijdingsmiddelen
• Vermindering uitstoot broeikasgassen

Verschillende proeven bij deelnemende kwekers gaven duidelijke verbetering of positieve effecten op bovengenoemde doelstellingen. Echter nog niet alle resultaten zijn bekend. Wereldwijd wordt nog veel onderzoek gedaan naar effecten van steenmeelbemesting. In samenwerking met deelnemers zou Smeets ook graag het project voortzetten.

Ondanks dat de theorie rondom steenmeel nog niet helemaal duidelijk is en er nog meer onderzoek nodig is, blijkt in de praktijk steenmeel effect te hebben. Ik was nieuwsgierig naar het effect van vermindering van CO2-uitstoot als gevolg van toepassen steenmeel, maar daar werd ‘s middags helaas niet op ingegaan, daar was ‘s morgens binnen het praktijknetwerk al over gesproken. Gezien onze ervaring en informatie vanuit diverse kanalen hebben we echter vertrouwen in de werking van steenmeel op de structuur en levering van spoorelementen uit met name steenmelen uit lava.

Diervilla riv. Troja Black

Wij kweken een breed assortiment heesters in de volle grond. Stekken worden voor een jaar uitgeplant en verlaten daarna de kwekerij in de meeste gevallen weer. De meeste soorten die wij kweken bloeien op de takken die het voorgaande seizoen zijn gegroeid. Omdat de planten dus voor de bloei de kwekerij verlaten, zien wij dus veel van onze planten niet in bloei. Anders is dat bij kwekers die voor impulsmarkt en tuincentra kweken waar de planten in de periode waarop ze op zijn mooist zijn verhandeld worden in de meeste gevallen in bloei. Een uitzondering op gewassen die we op onze kwekerij niet zien bloeien zijn: (mengsels)groenbemesters, Spiraea (sommige soorten dan) en Diervilla, deze gewassen groeien en bloeien in een seizoen. Ook Mahonia zien wij op onze kwekerij wel in bloei maar dat komt omdat we die voor meer jaren kweken. Bloeiende planten zijn noodzakelijk voor overleven van nectar minnende insecten. Opvallend op onze kwekerij is de aantrekkingskracht die met name Diervilla op bijen en andere nectar zoekers heeft. Naast Spiraea, en zeker ook de groenbemesters waar zeer veel insecten op af komen, is het opvallend hoeveel, vooral bijen, in Diervilla hun nectar en stuifmeel vinden. Het is een prachtig gezicht maar ook een mooi geluid als je op een mooie zomerdag op de kwekerij langs een veld met bloeiende Diervilla loopt. Op het moment van bloei kan je

Diervilla sess. Butterfly

Diervilla, naast het zien van hun diverse bladkleuren, ook beluisteren door het gezoem van vele (wilde)bijen. Of bijen een voorkeur hebben voor Diervilla ten opzichte van andere gelijktijdig bloeiende planten is ons niet bekend. Het tijdstip waarop Diervilla bloeit is wel een moment dat er minder aanbod is aan bloeiende planten. Veel bomen en planten bloeien in het voorjaar tot de eerste helft van de zomer waarna in de tweede helft van de zomer en begin herfst de vrucht/het zaad ontwikkeld wordt. Een Diervilla ontwikkelt in voorjaar en begin zomer zijn takken, waarna de bloei in de tweede helft van de zomer begint en duurt tot in de herfst. Eind zomer en begin herfst is nu juist ook de tijd dat de bijen veel voedsel moeten verzamelen om in de winter te kunnen overleven. Met dus de noodzaak voor de bij om voorraad aan te leggen voor de winter en een verlaagt aanbod aan bloeiende planten is Diervilla een zeer welkome plant en als we zien en horen hoeveel bijen de Diervilla op onze kwekerij bezoeken moet het ook zeker een favoriet van ze zijn.

Diervilla riv. Honeybee

Diervilla is door de chirurg dr. Marin Diereville in de 18^e eeuw in Noord Amerika ontdekt en geïntroduceerd in Europa. Diervilla is een bladverliezende heester die behoort tot de familie Caprifoliaceae waar bijvoorbeeld ook Weigela en Lonicera toe behoren. De bloemen bloeien in de nazomer en begin herfst en zijn van alle variëteiten (zavel)geel met soms een enkele (donker)oranje bloemetje tussen de gele. Het sortiment is niet zo groot. De laatste jaren zijn er enkele nieuwe variëteit geïntroduceerd, maar het is nog steeds een klein geslacht. Dit is jammer, want Diervilla verdient meer aandacht, vanwege de gunstige eigenschappen voor met name toepassing in vakbeplantingen. Ook met de komst van nieuw introducties, die wat compacter groeien, ook als solitair in kleine tuin en bloembak, ontstaan er meer mogelijkheden. Zelf zullen wij op Plantarium van 2015 met de nieuwe introductie Diervilla rivularis Honeybee komen. Deze introductie groeit compact en het blad is knalgeel.

Diervilla riv. Troja Black

Diervilla is een makkelijke plant, heeft graag een voedzame grond en staat graag in de zon of halfschaduw. Diervilla is prima te kweken en te houden in tuin, vak beplanting en plantenbak zonder gebruik te maken van bestrijdingsmiddelen tegen ziekten en plagen. Een jaarlijkse snoeibuurt zorgt ervoor dat de plant verjongt en vitaal blijft. Snoei in het voorjaar de takken voor het uitlopen een heel stuk terug, Diervilla kan gerust flink terug gesnoeid worden. Veel nieuwe scheuten zullen vooral vanuit de grond massaal ontwikkelen. De nieuwe scheuten zullen het zelfde seizoen nog gaan bloeien.

Diervilla is overwegend bekend als toepassing in vak beplanting, door gunstige eigenschappen die deze plant heeft is dit ook volkomen terecht. Zie eigenschappen hieronder:

• stelt weinig eisen aan locatie
• geen last van ziekte/plagen
• zeer winterhard
• verdraagt flinke snoei
• nieuwe scheuten ontwikkelen zich snel in het voorjaar waardoor onkruid onderdrukt wordt.
• bijen- of drachtplant, zeer in trek bij nectar minnende insecten in een periode dat niet veel bomen en struiken bloeien, maar wel wintervoorraad (voor de bij) aangelegd moet worden.

diversen soorten Diervilla op de kwekerij

Nieuwe variëteiten zorgen voor compactere groeiwijze, waardoor Diervilla ook in kleine tuin of plantenbak prima toegepast kan worden. Vele gemeente nemen hun verantwoordelijkheid om de bij te steunen door bij-vriendelijke aanplantingen te doen. Diervilla past hier heel goed in. Maar ook in de particuliere tuin is Diervilla een prima gewas, dat weinig onderhoud vraagt en de bij helpt. Plant bijvoorbeeld eens een haag van Diervilla, jaarlijkse terug geknipt heb je zo een laag blijvende haag die vele bijen, maar ook bijvoorbeeld vlinders trekt.

Diervilla rivularis

Diervilla sessilifolia

Diervilla sessilifolia ‘Butterfly’

Diervilla sessilifolia ‘Dise’

Diervilla splendens

zie ook:

betekenis van het openbaar groen voor bijen

reactie op bovenstaand ALTTERA rapport

[metaslider id=831]
Via deze website en andere kanalen (varb, treecommerce) bieden wij onze voorraad aan en krijgen dus ook vraag naar onze planten vanuit diverse kanalen. Soms gaan inkopers er dan wel vanuit dat planten in pot gekweekt zullen worden. Ook particulier weet soms niet beter, dan dat een (tuin)plant in pot gekweekt word. De pot- of containerteelt heeft door de jaren heen steeds meer terrein gewonnen van de volle grond kweek. Een pot-gekweekte plant heeft natuurlijk zo ook zijn voordelen ten opzichte van volle grond gekweekte planten. Een plant in pot is in principe het hele jaar door te verhandelen en is in tuincentrum, bouwmarkt of supermarkt makkelijk mee te pakken door de consument. Toch zitten er ook grote voordelen aan volle grond gekweekte planten, aanleggers in het groen (gemeente, hoveniers b.v.) maar ook andere kwekers die onze gewassen doorkweken kennen de voordelen van volle grond gekweekte bomen en planten gelukkig nog. Op deze afnemers zijn wij ons dan ook meer en meer gaan richten met ons sortiment en kweek.

Waarom volle grond

Toen we onze kwekerij startte, was het op dat moment het makkelijkst om volle grond te gaan kweken. Het perceel wat we kochten was een bestaande volle grond tuin. Snel winterstek van diverse heesters bij diverse kwekers vergaard. En met wat al kleinschalig bij pa op de tuin was gestekt en gekweekt, begonnen aan een eigen kwekerij. In die tijd kwam de containerteelt steeds meer op, de vraag die een kweker toen voor zichzelf moest stellen, was of je nu moest focussen op volle grond of containerteelt. Het gevoel wat we toen en ook nog steeds hebben voor de volle grond heeft erin geresulteerd dat we ons toegelegd hebben op volle grond kweek. Het bezig zijn met de natuur, de bodem, spreek ons meer aan dan bijna fabrieksmatig planten produceren. Daarnaast vinden wij het jammer van die mooie Boskoopse veengrond, om er doek over te trekken en planten in pot bovenop die mooie grond te kweken.

Voordelen volle grond

Volle grond gekweekte planten hebben zeker zo z’n voordelen ten opzichte van planten in pot. Gelukkig is dit bij de meeste vakgenoten ook wel bekend. Al speurend over het internet of er al over dit onderwerp iets geschreven was, kon ik helaas niet veel vinden, terwijl het voor de eindconsument wel van waarde kan zijn de voordelen van volle grond gekweekte planten te kennen om een goede keuze te maken voor pot of volle grond. Hieronder een opsomming van voordelen die pleiten voor volle grond.

Natuurlijk, duurzaam en milieuvriendelijk

Planten gekweekt in de volle grond, groeien op de meeste natuurlijke manier op. De wortels hebben de ruimte om zich goed te kunnen ontwikkelen. De symbiose tussen de plant en de bodem zorgt dat de planten weerbaar zijn tegen ziekte en plagen. Natuurlijk kan er ook in de volle grond van alles met meststoffen of andere middelen gestuurd of geregeld worden voor de groei van planten, maar in de volle grond is het kweken het meest natuurgetrouw. Het steeds weer gebruikmaken van de grond (bodem) vraagt van de kweker een bewust en met mate omgaan van meststoffen en bestrijdingsmiddelen om de bodem gezond te houden wat resulteert in een duurzame en milieuvriendelijke kweek. Het bodemleven, wat voedingsstoffen beschikbaar maakt voor de planten is gevoelig voor verkeerde of teveel mestgiften en bestrijdingsmiddelen. Hierdoor kan afbraak van het bodemleven ontstaan, wat de beschikbaarheid van voedingsstoffen voor de planten zal beïnvloeden. Uiteindelijk kan erosie van de grond ontstaan. De bodem wordt wel eens vergeleken met wat voor ons de maag en darmen zijn. Allerlei organisme zorgen ervoor dat voedingstoffen beschikbaar zijn. Verkeerde eetgewoonten kunnen op termijn voor problemen zorgen. Over bewust bodembeheer in een later bericht meer.

Stevige planten

Door natuurgetrouwe kweek en beperkt gebruik van mest en bestrijdingsmiddelen, groeien planten minder aangejaagd op. Planten zijn daardoor steviger, dan zelfde planten in pot gekweekt. Volle grond planten kunnen zo bij het verplanten beter tegen een stootje. Doordat bij het rooien een deel van de wortel afgesneden of gestoken wordt, wordt de plant gestimuleerd om nieuwe wortels te vormen. Ook voor wortels geldt “snoeien doet groeien”. Een volle grond plant zal zich dus sneller in de grond verankeren en zelfstandig opzoek gaan naar water en voedingsstoffen. Een potplant is in de periode dat hij in de pot is gekweekt altijd voorzien geweest van wat hij nodig had (verwend), maar eenmaal uitgeplant moet hij het zelf doen. Als de potkluit niet losgemaakt, losgebroken wordt, bestaat de kans dat de nieuwe wortels in de oorspronkelijke potkluit blijven rond groeien en niet in de omliggende grond buiten de potkluit doordringen en zo door de tijd geen water en voedingsstoffen meer kan vinden.

Minder energie

Voor de kweek in de volle grond wordt minder energie gebruikt omdat simpelweg minder productiemiddelen gefabriceerd en aangevoerd hoeven worden. Te denken valt aan materialen voor, en aanleg van een containerveld. Potten, kunstmest moeten gefabriceerd en aangevoerd worden. Potgrond moet vaak over grote afstanden aangevoerd worden. Natuurlijk moet ook voor de volle grond kweek grond aangevoerd worden, zeker als het gaat om kluitplanten, maar deze grond komt meestal van minder ver en in veel gevallen is het zelfs hergebruik van materialen als afgraving van grond voor bijvoorbeeld vervangend water, bagger en compost. Beregeningspompen gebruiken veel stroom om de potten voldoende vochtig te houden terwijl in de volle grond veel minder of zelfs helemaal geen water gegeven hoeft te worden (afhankelijk van gewas en grondsoort).

Minder transport

Planten met blote wortel vragen natuurlijk veel minder ruimte in een vrachtwagen, als dezelfde plant in pot gekweekt. Met het aantal planten wat je met blote wortel in een pallet box kan doen, kan je als ze in pot staan misschien wel een halve (of meer) vrachtwagen vullen. Zelfs kluitplanten vragen over het algemeen minder ruimte tijdens transport. De eindconsument is wel bepalend voor hoe planten getransporteerd worden. Een consument in een bouwmarkt moet de plant goed kunnen bekijken en zo van een CC-kar kunnen pakken wat tijdens transport op die CC-kar veel volume vraagt. Een hovenier wil (waarschijnlijk) kosten besparen en heeft de planten liever in een pallet box gestapeld, waardoor veel minder volume tijdens transport nodig is. Kleine partijtje wortelgoed kunnen zelfs eenvoudig via een postpakket verzonden worden.

Minder afval

Een plant die dood of onverkoopbaar is gaat bij ons niet de kwekerij af. De grond word uitgeklopt en blijft achter op het veld en de plant word versnipperd en ook weer op het land gebracht. Een potplant bij een pottenkweker zal in de meeste gevallen geheel afgevoerd worden. De pot zou eventueel nog hergebruikt kunnen worden maar afhankelijk van de potmaat en de daarbij behorende kostprijs is het vaak te duur om de pot van de potkluit te halen en bestaat ook eventuele het gevaar van overbrengen van ziektes en onkruidzaden. Ook de eindconsument blijft uiteindelijk met een plastic pot zitten en eventueel nog andere verkoop bevorderende zaken als bijvoorbeeld verpakking en etiket.

Tot slot

Pot of volle grond, beiden hebben zo hun voor- en nadelen. Wat ons betreft is er voor iedere klant en plant. Voor heel de tuinbouwbranche geldt, net als in andere branches, dat er gezocht wordt naar hoe zaken duurzamer kunnen. Inmiddels zijn veel zaken ook al verbeterd. De tuinbouw is een duidelijk groene sector, waar gewerkt wordt met en voor de natuur en waar de meeste kwekers de natuur een warm hart toe dragen.

Door druk van de consument en wegvallen van middelen word in de boomkwekerij steeds meer gezocht naar alternatieve voor chemische gewasbescherming. Al jaren word het gebruikt gemaakt van allerlei natuurlijke bestrijders om plaaginsecten tegen te gaan maar wat zijn er nog meer voor mogelijkheden om gebruik van chemische middelen terug te dringen. Veel biologische alternatieve komen op de markt maar moeten op kwekerij niveau getest worden.

Biologische gewasbescherming is actueel en dus interessant als onderwerp tijdens bijvoorbeeld de netwerklunch van vandaag bij Agrocultuur in Hazerswoude georganiseerd de st. Belangenbehartiging Greenport Boskoop in samenwerking met Agrocultuur, Cultus Agro Advies en Koppert.

Vooraf aan het onderwerp kreeg Henk v/d Smit het word om staand van zaken betreffende besprekingen met polderbestuur Rijnland over waterbeheersing bij calamiteiten als hevige regenval. Rijnland werkt aan verbetering door bijvoorbeeld vaste plek te maken waar snel een noodpomp geplaatst kan worden bij calamiteiten. Ook worden bespreking in probleem gebieden georganiseerd met kwekers uit die gebieden.

Na de berichtgeving van Henk v/d Smit was het word aan Koppert. Koppert had in het verleden een biologische lijn met plantversterkers onder de naam Biofeed welke nu onder een andere naam en formulering verkocht worden, de nieuwe naam voor Biofeed is Natugro. Mooie resultaten van hun producten werden getoond, informatie is te krijgen op website en bij adviseurs van Koppert en Agrocultuur.

Na de lunch was het word aan Cultus, zij adviezen kwekers onder meer in toepassen van biologische middelen met motto “biologisch waar het kan, en chemische wanneer nodig”. Inzetten van biologische alternatieven is noodzakelijk vanuit vraag van de consument, krimpen van het pakket chemische bestrijdingsmiddelen, geeft bedrijf een goed image en is beter voor gezondheid kweker.

Natuurlijk is de tijd voor de sprekers kort er valt veel te zegen over een biologische aanpak in de boomkwekerij. Wat volgens mij ontbrak is dat werken met biologische middelen een andere manier van denken vraagt. Simpelweg een bio middel inzetten tegen een plaag is te kort door de bocht. Een biologische aanpak begint bij de vermeerdering, bodem en bodemleven. Dit is anders dan: Ik heb een plaag en zet dit middel in ter bestrijding.

Al met al een interessante netwerklunch, dank aan de organisatoren.

Het is nooit zo heel spannend of wij het PlanetProof certificaat wel zullen krijgen maar het is toch altijd weer mooi als het binnen is. Dit certificaat is voor ons van belang omdat veel van onze planten (via de tussenhandel) naar overheid en andere grote inkopers van groen gaan die steeds meer om duurzaam gecertificeerde planten vragen. Een goede zaak voor ieder bedrijf maar ook voor de particulier om bij inkoop van planten ook hier op te letten. Voor ons is On the way to PlanetProof ook een manier om naar u als klant te kunnen aantonen dat wij bewust, duurzaam en met oog voor het milieu bezig zijn. Het kweken in de volle grond is van zich zelf al duurzaam en zeker om de bodem en bodemleven te beschermen (waar wij als volle grond kwekers van afhankelijk zijn) van groot belang als kweker bewust om te gaan met bijvoorbeeld mest en gewasbeschermingsmiddelen.

zie ook:  Wordt roep naar certificeren meer gehoord ?

On the way to PlanetProof

11 september 2014 organiseerde DLV weer een innovatiedag voor de boomteelt. Dit maal bij laanboomkweker Ebben BV in Cuijk. Zij hebben een prachtig multifunctioneel gebouw (het Ebben Inspyrium), ideaal voor bijeenkomsten als dit. Helemaal van deze tijd is ook de daktuin op dit gebouw compleet met bijenkorven en appels aan de appelbomen.

Het ochtendprogramma, bedoeld voor kwekers, gemeente, hoveniers enz. werd ingeleid door een aantal personen betrokken op het “GROEN”. Na deze inleiding werd gediscussieerd over een aantal stellingen over hoe kennisoverdracht tussen verschillende schakels verbeterd kan worden. Er gaan teveel dingen fout die misschien veel geld kosten, maar die bij goede communicatie voorkomen hadden kunnen worden. Als bijvoorbeeld de inkoper voor bestrating geen rekening houdt met de inkoper van het groen, dan kan een nieuw aan te planten boom in een plantgat komen zonder goede ontwikkelingsmogelijkheden. Het belang van groen in de leefomgeving wordt ook nog niet door alle gemeenten ingezien. Enkele gemeenten onderkennen dit belang, maar bij velen is het groen een sluitpost. Een platform van verschillende takken in de groene branche die kennis deelt zou een oplossing kunnen bieden. Mij bekroop tijdens het aanhoren van deze discussie de gedachte ‘waarom hebben wij de PPH niet kunnen behouden ?’ Zij waren toch een prima schakel tussen producent en eindconsument, particulier en overheid. Zij hebben ook werk gemaakt van het vergroenen van de leefomgeving. Na deze discussie was er gelegenheid om een deel van de kwekerij van Ebben BV te bezichtigen en het bezoeken van een bedrijvenmarkt.

Na de lunch, genuttigd in de daktuin, was het tijd voor het middagprogramma, welke ook mee telde voor een punt voor de spuitlicentie. Wederom waren er sprekers die achtereenvolgend spraken over het ontbreken aan boomdiversiteit en sortimentskennis. Door eentonige aanplant kunnen ziektes zich makkelijk verspreiden. Dit kan voorkomen worden door een gevarieerd assortiment aan te planten. Oproep naar de kwekers was hierbij ook om gevarieerd sortiment te kweken.

Na deze sprekers was het tijd voor bezoeken van de verschillende veldopstellingen met diverse innovaties. We werden op hoog tempo langs de innovaties, die op de Boskoopse grond meest niet van toepassing waren, rondgeleid. Interessant was een schoffelmachine met pararellen die verticaal en horizontaal, middels geleiders, langs de planten gestuurd kan worden. De verticale beweging zou misschien ook toepast kunnen worden in een lichtere versie op de al door ons toegepast schoffelmachine op veengrond.

foto: kwekerij op ’t Hof

Een andere mogelijkheid, ook voor de veengrond, zou kunnen zijn het afdekken van de grond met biologisch afbreekbaar folie om onkruid te voorkomen en temperatuur in de bodem in het voorjaar te verhogen en daarmee de ontwikkeling van het gewas te bevorderen. Dit principe is niet nieuw, maar met afbreekbaar folie, wat inmiddels ook alweer een aantal jaar bestaat, zou misschien eens uitgeprobeerd kunnen worden.

Ondanks dat de gehele dag zich voornamelijk had gericht op de laanbomen branche, was het toch een interessante dag voor ons als sierheesterkwekers.

Ingezonden brief in het Nederlands Dagblad van 27-08-2014 door Dick de Bruijn boomkweker in Boskoop. Naar aanleiding van bovenstaand artiekel. Lezen op site ND.

Tekst ingezonden brief: ‘Sierteelt in het nauw’

In het ND van jl. woensdag een artikel over , onkruid Harderwijk mag tot halve meter groeien, wat lijd tot veel ongemak van de bewoners. De term “Groen is leven boomkwekers zorgen er voor” lijkt hier niet van toepassing. Zelfs onkruid is in een lange periode van het jaar niet meer groen. Het belang van veel groen in de leefomgeving is een bewezen feit.
Helaas is ook in de particulieren sector, het betegelen van de tuin hot, makkelijk weinig onderhoud, terwijl de wereld van de insecten, bijen , vlinder e.d. op afstand word gehouden. Slechts onder de tegels speelt zich het leven van mieren af. Wat betekend dit alles voor de sierteelt sector in ons land ? Enorme overschotten van gekweekt materiaal, het afgelopen voorjaar is er ongekend veel vernietigt, niet in de eerste plaats door overproductie, maar wel door een instortende markt. We vragen aandacht voor de tomaten kwekers, meer tomaten consumeren helpt nu Rusland de grenzen sluit. Aan mij licht het niet ik eet al jaren dagelijks tomaat en als het moet een paar meer. Siergewassen zijn niet te eten, maar mag dit een oproep zijn er wat meer aan te planten, want ook groen is evenals tomaat gezond.

Dick de Bruijn  boomkweker te Boskoop

In navolging van andere sectoren wordt in de boomkwekerij ook de roep naar certificeren steeds meer gehoord. De consument wil steeds meer biologische producten, gebruik van verantwoord hardhout. Men let op duurzaamheid en het welzijn van mens en dier. In de boomkwekerij wordt de roep om certificering ook meer gehoord. Peter Bontekoe,
voorzitter vakgroep bomen en vaste planten van de LTO, deed vorige week ook een oproep middels een brief aan zijn leden tot nadenken over certificering. Had de boomkwekerij nog altijd een GROEN imago, dit wordt nu helaas en naar ons idee ten onrechte ondermijnd door een aanval van Greenpeace op verschillende tuincentraketens i.v.m. aanwezigheid van met name voor bijen schadelijke bestrijdingsmiddelen (neonicotinoïden) op tuinplanten. Los van of Greenpeace gelijk heeft of dat zaken toch iets anders liggen hebben we als sector hier wel mee te maken.

Onze klanten vragen om een keurmerk

De overheid en andere grote instanties/bedrijven vragen al veel langer bij aanbestedingen naar duurzaamheid bij hun inkopen. Certificering is daarbij een middel om hier handen en voeten aan te geven. Via de tussenhandel komt een groot deel van de door onze gekweekte planten uiteindelijk ook bij de overheid (plantsoenen, parken, tuinen) terecht. Steeds
meer van onze klanten (tussenhandel) hebben een of meer certificeringen/keurmerken en vragen bij hun inkoop ook aan ons om een keurmerk. Dit is voor ons een reden dat wij sinds een paar jaar volgens het Milieukeur gecertificeerd zijn.

Geen grote omschakeling

Het kweken onder milieukeur geeft voor ons extra administratieve en financiële belasting maar voor de kweek op zich heeft het geen grote gevolgen gehad. Door sortiment/gewaskeuze en kweek in de volle grond hebben we een duurzame manier van kweken. Gevoelige gewassen zijn in het verleden bijvoorbeeld al uit ons sortiment verdwenen. Hierdoor zijn bestrijding van schadelijke insecten en schimmels minder nodig. Ook zijn onkruidbestrijdingsmiddelen in vooral onze eenjarige kweek van heesters niet wenselijk of zelfs onmogelijk. Het kweken onder een keurmerk dwingt je om je gehele kweek van stek tot afleveren goed na te gaan en te kijken waar zaken beter kunnen. Door bewustwording van de bodem en het bodemleven
(uiteraard van groot belang voor ons als volle grond kweker) waren we al voor deze certificering bezig om vooral het gebruik van chemische middelen terug te dringen en gebruik te maken van biologische middelen. Bij volle grond kweek van coniferen en heesters wordt, na de kweek van laan en parkbomen, het minst werkzame stof per hectare toegelaten door Milieukeur (zie tabel). Dit geeft aan dat deze manier van kweken dus binnen de hele sector om minder bestrijdingsmiddelen vraagt dan andere gewassen of kweekmethode. Door een bewuste aanpak van onze kweek willen we een milieuvriendelijke en duurzame plant kweken. Over waarom ‘biologisch’ voorkeur heeft op chemisch willen we later nog eens terugkomen. Al met al zijn de eisen die Milieukeur aan ons stelt betreffende meststof en bestrijdingsmiddelen geen probleem. Dit seizoen zullen
we waarschijnlijk flink minder meststoffen dan door Milieukeur en de overheid voorgeschreven hoeveelheden gebruiken zonder negatieve gevolgen voor de groei (planten staan op dit moment in juli prachtig te groeien). Ook het gebruik van bestrijdingsmiddelen is zeer minimaal en valt ruim binnen gestelde hoeveelheden ‘kg werkzame stof per hectare’. Onkruid is voor ons eigenlijk de enige reden waarom wij nog bestrijdingsmiddelen gebruiken, maar die worden normaal gesproken niet ingezet voor onze planten, op een enkel bodemherbicide na in overjarige gewassen.

Waarde van keurmerk

De vraag hoe waardevol een keurmerk voor ons is, is moeilijk te beantwoorden. Op dit moment hebben onze klanten(handelaren) in het hele boomkwekerij sortiment niet de mogelijkheid om volledige gecertificeerd in te kopen. Handelaren krijgen daarom ruimte van bijvoorbeeld de overheid om volgens een vast te stellen percentage duurzaam/gecertificeerd te leveren. Als het percentage laag genoeg is kan dat voor de handelaar ruimte geven om in bepaalde gevallen niet naar certificering, maar naar prijs te kijken, waardoor wij als gecertificeerd kweker weer even hard met de prijs moeten concurreren maar daarbij wel de extra kosten en administratie hebben voor het verkrijgen van het keurmerk. Anderzijds moet de handelaar ook wel gecertificeerd inkopen, waardoor wij als keurmerkhouder een streepje voor hebben op kwekers zonder keurmerk. Wij zijn wel van mening dat een keurmerk goede uitstraling geeft aan het bedrijf, binnen en buiten het vak. Het geeft aan dat er bewust, milieuvriendelijk en duurzaam gekweekt wordt.

zie hieronder promotie film MPS

Gisterenavond naar het eerste kwekerscafé van 2014 geweest. Dit was ook het eerste kwekerscafé  van de nieuwe organisatie Stichting Belangenbehartiging Greenport Boskoop. Te spraken kwam o.a. de nieuwe aangescherpte regels rond de spuitvrije zone langs slootkanten. Belangrijke wijzigingen op oude regels zijn:

Er word nu niet meer over een spuitvrije zone gesproken maar een kweekvrije zone, iets wat in het verleden nog al eens door elkaar gebruikt werd.

De (spuit/)kweekvrije zone is nu van 0,5 naar 1 meter en in sommige gevallen zelfs naar 1,5 meter.

Besprekingen met Rijnland optredend technische oplossingen om spuitnevel in sloten te voorkomen, zijn nog aan de gaan. Ideeën of oplossingen kunnen bij belangen behartigers of bij Rijnland zelf voorgelegd worden. Advies is dan ook om te overleggen voor te investeren in een (technische) maatregel.

Deze regelgeving is gelukkig voor ons bedrijf een minder groot issue als voor veel andere Boskoopse bedrijven. Wij zijn steeds meer biologisch bezig om ziekte te voorkomen. Maar je zal maar een kwekerij hebben met een perceelbreedte van (midden)pad naar sloot van 10 meter en soms nog wel minder, dan lever je dus 10% van je bekweekbare oppervlakte in, iets wat in hetBoskoopse door intensieve kweek en hoge vierkante meter grondprijs heel fors is.

Oplossingen worden gezocht in het plaatsen van driftschermen, afgeschermde spuitbomen en b.v. spuitdoppen met minder drift. Wij zeggen onderzoek ook eens de mogelijk of onmogelijkheden van biologische middelen.

Kwekerscafé

In het verleden werd het kwekerscafé georganiseerd door de Studieclub regio Boskoop. Een aantal keer in de winter werd er van gedachte gewisseld over onderwerpen binnen het kwekers vak al dan niet aan de hand van gastsprekers. Dit Kwekerscafé zal door de nieuwe Stichting Belangenbehartiging Greenport Boskoop voortgezet worden. Deze stichting is een bundeling van de Studieclub en Kring Boskoop.

Dit artikel heeft gestaan in het vakblad ‘De Boomkwekerij’ (nr. 12 23 maart 2013) De vraag die in Boskoop nog wel eens gesteld word is ‘heeft volle grond kweek nog toekomst’. Wij denken van wel uiteraard.
Met dank aan:  De Boomkwekerij en Ketura Haveman tekst/foto’s

(ga met de muis over het artikel om tekst te vergroten)

zie ook ander artikel in het vakblad

Interview met het vakblad “De Boomkwekerij” van 22 september 2012 nr.38

Kennis & Innovatie Impuls start met inventarisatie van groenafval in Boskoop. Interessant waartoe samenwerking op dit gebied kan leiden. Wij echter klepelen (een deel van) ons grove groenafval om het daarna door de grond te spitten. In gesprek met een composteer  bedrijf uit de regio vorig jaar bleek dat deze bedrijven moeilijker aan GOED groenafval kunnen komen voor compostering voor GOEDE compost. Veel groenafval word gebruikt als biomassa voor opwekking van stroom in energiecentrales waardoor er dus minder groenafval naar composteerbedrijven gaat. 

Wij hebben goede ervaring met het opbrengen van compost als structuurverbeteraar en bemesting maar dit kan in de toekomst weleens moeilijker worden, de regels omtrent mestwetgeving nog buiten beschouwing houdend.

houtsnippers, resultaat na klepelen grof groenafval

Meer info: http://kennisinnovatieimpuls.nl/Innovatie-Biobased/3330

Mechanisatie in de volle grond op de Boskoopse veengrond heeft zijn beperkingen door de geringe draagkracht van de grond.  Het inzetten van een lier kan mechanisatie op veengrond mogelijk maken. Bij het inrichten van de kwekerij (Insteek 83) is bewust gekozen om het (auto)pad aan een kant van de tuin aan te leggen. De perceelbreedte is ongeveer 35 meter door het pad in dit geval links van het perceel aan te leggen houden we een breedte van ongeveer 30 meter over om te kweken. Dit helpt bij het mechaniseren van diversen werkzaamheden. Een van de werkzaamheden waarbij lange regels makkelijk is is bij het rooien met een rooimes, aangetrokken met een lier, waarvan hier boven een filmpje. In het filmpje word Diervilla sess.Butterfly gerooid. Dit is niet het moeilijkste soort om te rooien maar wel vrij breekbaar  dus van belang dat wortels goed losgesneden worden. Na het rooien worden deze planten gesorteerd en gebost. Dat wat niet direct geleverd word word op het kuilbed gekuild (zie foto hieronder).

foto: Kuilbed met op de voorgrond Deutzia x hybrida ‘Strawberry Fields’

Vrijdagmiddag 28 september 2012 Is er weer een open middag Boomkwekerij Boskoop gehouden. DLV Plant en PPO Boomkwekerij hielden een open middag over de actuele ontwikkelingen in de
boomkwekerij op de Proeftuin van Holland aan het Rijneveld in Boskoop. Deze middag telt ook mee voor de benodigde licentie bijeenkomst maar zonder deze reden ook interessant genoeg om bijgewoond te hebben. In groepen van ongeveer 20 personen werd een rondgang gemaakt langs diversen proeven. Zie hier enkele foto’s.

foto links: Beheersing volwassen Taxuskevers. Deze proef
bestaat uit 3 onderdelen 1 Middelenonderzoek als aanvulling op Steward. 2+3 Ontwikkelen van lokstoffen om kevers te lokken en te infecteren met BIO1020 (schimmel) Infecteren van de kever blijkt lastig i.v.m. dat de kever lang in contact moet blijven met de schimmel voor het benodigde effect. Door vallen met lokstof en
BIO1020 in te zetten kunnen de kevers misschien langdurig in contact komen met BIO1020. foto rechts: Phytobac. Een aantal kwekers in Boskoop heb deze bak op hun kwekerij met als doel resten spuitvloeistof (restant na bespuiting /schoonmaken apparatuur) op te vangen en af te laten breken door bodemorganisme. In deze bak zit grond en organisch martiaal. Vloeistoffen worden in de bak opgevangen en door bodemleven in de bak afgebroken. Lees meer >>>

Proef met verschillende onkruidbestrijdingsmiddelen. Een aantal
bekende en nieuwe middelen die eventueel op de markt kunnen komen worden getest. In de test zijn duidelijke verschillen tussen de werking van de verschillende middelen zien. Doel van deze proef is uitbreiding van het middelen pakket.

Sortimetsonderzoek van Potentilla en Aucuba. In Boskoop en Lisse
is een groot sortiment Potentilla opgepot om beoordeeld te worden op gezondheid, groei en uiterlijke kenmerken. Aucuba is opgepot in haaren en ook in Boskoop met het zelfde doel. De Beoordeling is ook gedaan door KVBC. Met name bij Aucuba kwamen verschillen in de zelfde variëteit voor die van verschillende kwekers afkomstig waren.

Stekken met onder LED-verlichting. Voordeel van LED-verlichting
is dat het geen warmte afgeeft verlichting kan hierdoor dicht boven het stek hangen waardoor makkelijk in verschillende lagen stek geplaatst kan worden. Door enkel gebruik van kunstlicht kan stek in cellen (denk aan koelcel) zonder daglicht maar met voor het stek ideale omstandigheden als tempratuur en luchtvochtigheid beworteld worden. Onderzoek word o.a. gedaan naar welke kleur
licht het het meeste effect op de ontwikkeling van het stek heeft, hier zijn niet echt grote verschillen te zien al heeft rood en blauw iets voor op de andere kleuren en  kleur combinaties.

DLV heeft een model (computerprogramma) ontwikkeld die met behulp van een weerstation op de kwekerij en regionale weersverwachting aangeeft de meest ideale tijdstip voor teeltmaatregelen te denken valt aan moment van water geven of moment van bestrijding insecten en schimmels. In het model zitten
diversen ziekten en plagen als op bestrijdingsmiddelen verwerkt. Lees meer >>>

Dit is een greep van de aanwezige proeven. Al met al een interessante middag die wat ons betreft voor herhaling vatbaar is.

Interview met het vakblad “De Boomkwekerij” van 22 september 2012  nr.38

bron: De Boomkwekerij: www.deboomkwekerij.nl